Kiespijn: oorzaken en behandeling

Kiespijn is pijn in of rond een tand of kies. De pijn kan zeurend en dof zijn, maar ook scherp, kloppend of uitstralend naar je oor, kaak of slaap. Soms voel je de pijn alleen bij koud, warm of zoet; soms is hij er de hele dag.

Binnen in elke tand zit een zenuw met bloedvaten (de pulpa). Zodra bacteriën, druk of een beschadiging die zenuw bereiken of prikkelen, ontstaat pijn. Kiespijn is dus geen aandoening op zich, maar een signaal dat er iets aan de hand is.

De meest voorkomende oorzaken van kiespijn zijn:

• Een gaatje (cariës): bacteriën maken zuur dat het glazuur oplost. Zodra het gaatje dieper komt, wordt de tand gevoelig voor koud, warm en zoet.
• Een ontstoken zenuw (pulpitis): als een gaatje of barst de zenuw bereikt, raakt die ontstoken. Dit geeft kloppende, aanhoudende pijn die ’s nachts vaak erger is.
• Een ontsteking bij de wortelpunt of abces: een afgestorven zenuw kan een ontsteking in het kaakbot veroorzaken. Bijten doet pijn en er kan een zwelling ontstaan.
• Ontstoken tandvlees (gingivitis of parodontitis): tandplak en tandsteen zorgen voor rood, gezwollen tandvlees dat pijn doet en bloedt. Lees meer over tandsteen.
• Een barst of afgebroken stuk: vooral kiezen met grote vullingen kunnen scheuren. Typisch is een korte, scherpe pijn bij bijten of loslaten.
• Een doorkomende verstandskies: geeft druk en pijn achter in de mond, soms met ontstoken tandvlees eroverheen.
• Tandenknarsen of klemmen: overbelasting maakt tanden en kaakspieren gevoelig, vaak ’s ochtends.
• Gevoelige tandhalzen: teruggetrokken tandvlees legt de wortel bloot, waardoor koud en zoet een scherpe, korte pijn geven. Zie ook gevoelige tanden.
• Een bijholteontsteking: de wortels van de bovenkiezen liggen dicht bij de kaakholte. Een verkoudheid kan zo aanvoelen als kiespijn.

De aard van de pijn zegt vaak al iets over de oorzaak. Dit zijn de meest voorkomende patronen:

• Korte, scherpe pijn bij koud of zoet die snel wegtrekt: meestal een beginnend gaatje of een gevoelige tandhals.
• Pijn bij warm die lang aanhoudt en kloppende pijn ’s nachts: wijst op een ontstoken zenuw.
• Pijn bij bijten of kauwen: past bij een barst, een te hoge vulling of een ontsteking bij de wortelpunt.
• Zeurende pijn met bloedend, gezwollen tandvlees: tandvleesontsteking, vaak door tandsteen.
• Doffe pijn in meerdere kiezen tegelijk, vooral ’s ochtends: knarsen of klemmen.
• Zwelling van wang, kaak of tandvlees, soms met koorts of een vieze smaak: een abces. Dit vraagt om snelle behandeling.

Let op: deze patronen helpen om te begrijpen wat er speelt, maar de echte oorzaak zien we pas na onderzoek in de praktijk.

De meeste kiespijn kan binnen een of twee dagen worden gezien. Bel ons direct, ook ’s avonds of in het weekend, als je een van deze klachten hebt:

• Een zwelling van je wang, kaak, tandvlees of hals die snel groter wordt
• Koorts in combinatie met kiespijn
• Moeite met slikken, je mond openen of ademen
• Kiespijn na een val, klap of ongeval, of een tand die los zit of eruit is
• Pijn die ook met paracetamol niet te verdragen is

Hoe je ons buiten openingstijden bereikt, lees je op onze spoedpagina. Overdag bel je 06-85334652.

Tot je bij ons terechtkunt, kun je de pijn vaak wat verzachten:

• Paracetamol is de eerste keus. Houd je aan de dosering op de bijsluiter. Ibuprofen werkt vaak goed bij ontstekingspijn, maar overleg met je huisarts of apotheek als je andere medicijnen gebruikt, zwanger bent of maag-, hart- of nierproblemen hebt.
• Koel de buitenkant van je wang met een koud kompres of een washandje met ijs, steeds een kwartier. Leg nooit ijs direct op de tand.
• Kauw aan de andere kant en vermijd heel warm, koud, zoet of hard eten.
• Blijf poetsen en flossen, ook rond de pijnlijke plek. Voedselresten verergeren een ontsteking. Spoelen met lauw zout water kan verlichting geven.
• Slaap met je hoofd wat hoger als de pijn ’s nachts erger is.
• Gebruik geen aspirine op de tand of het tandvlees: dat brandt het slijmvlies kapot en helpt niet.

Pijnstillers nemen de oorzaak niet weg. Wacht niet langer dan twee dagen met bellen, ook als de pijn minder wordt. Een zenuw die afsterft doet vaak even geen pijn meer, terwijl de ontsteking doorgaat.

Bij een afspraak voor kiespijn beginnen we met je verhaal: waar zit de pijn, wanneer begon het, wat maakt het erger of minder? Daarna volgt het onderzoek:

• Kijken en voelen: we controleren tanden, vullingen en tandvlees op gaatjes, barsten, zwelling en pockets.
• Kloptest en koudetest: door zachtjes op de kies te tikken en een koude prikkel te geven, zien we of de zenuw nog reageert en of de wortelpunt ontstoken is.
• Röntgenfoto: hiermee zien we gaatjes tussen de kiezen, ontstekingen bij de wortelpunt en de stand van verstandskiezen. Een foto kost € 25.
• Bijttest: bij verdenking op een barst laten we je op een klein voorwerp bijten om de plek te vinden.

Meestal weten we binnen een consult wat de oorzaak is en bespreken we direct de opties. Bij hevige pijn starten we dezelfde dag met de behandeling of geven we verlichting, bijvoorbeeld door de zenuw te verdoven en de kies te openen.

De behandeling hangt af van de oorzaak. De meest voorkomende opties:

• Vulling: bij een gaatje verwijderen we het aangetaste deel en vullen we de kies met een witte vulling. Zie vullingen.
• Wortelkanaalbehandeling: bij een ontstoken of afgestorven zenuw maken we de wortelkanalen schoon en vullen we ze af. De kies blijft zo behouden. Zie wortelkanaalbehandeling.
• Gebitsreiniging en tandvleesbehandeling: bij ontstoken tandvlees verwijderen we tandplak en tandsteen en krijg je poetsinstructie.
• Kroon: een gebarsten of sterk verzwakte kies beschermen we met een kroon, soms na een wortelkanaalbehandeling.
• Trekken: alleen als een kies niet meer te redden is, of bij een verstandskies die klachten blijft geven. Zie verstandskiezen trekken.
• Antibiotica: schrijven we alleen voor als een ontsteking zich verspreidt of je koorts hebt. Antibiotica lossen de oorzaak niet op; de kies moet altijd ook behandeld worden.

Alle behandelingen doen we onder plaatselijke verdoving. Zie je op tegen de behandeling? Zeg het ons, dan nemen we extra tijd.

De tarieven voor tandheelkundige zorg worden jaarlijks vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en zijn in elke praktijk gelijk. Wat je betaalt, hangt af van wat er nodig is. Een indicatie:

• Consult of controle: € 35
• Röntgenfoto: € 25
• Kleine vulling: € 95; grote vulling: € 145
• Wortelkanaalbehandeling: vanaf € 285, afhankelijk van het aantal kanalen
• Kroon: vanaf € 685

Actuele prijzen vind je op onze tarievenpagina. Kost een behandeling meer dan € 250, dan krijg je vooraf een begroting.

Ben je 18 jaar of ouder, dan vergoedt de basisverzekering tandartskosten niet. Een aanvullende tandartsverzekering vergoedt meestal een deel. Voor kinderen tot 18 jaar worden vullingen en wortelkanaalbehandelingen wel uit de basisverzekering vergoed. Meer hierover lees je bij verzekering.

Na een behandeling voor kiespijn kun je nog een paar dagen last hebben:

• Gevoeligheid bij bijten en bij koud of warm (enkele dagen tot twee weken na een vulling)
• Een doof gevoel zolang de verdoving werkt: eet pas als het gevoel terug is, zodat je niet op je wang of lip bijt
• Lichte napijn na een wortelkanaalbehandeling of het trekken van een kies; paracetamol is meestal voldoende

Wordt de pijn na twee tot drie dagen erger in plaats van minder, ontstaat er een zwelling of past een vulling niet lekker bij het bijten? Bel ons dan, we kijken er graag naar.